Vì sao xã hội nghi ngại về chất lượng đào tạo từ xa?

Dù hình thức đào tạo nào: chính quy hay từ xa đều phải đáp ứng chuẩn đầu ra của sinh viên tốt nghiệp. Vừa qua, Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành quy chế đào tạo từ xa trình độ đại học thay cho Quyết định liên quan được ban hành năm 2003. Quy định này có hiệu lực thi hành từ ngày 12/6/2017. Theo đó, quy chế có một số điểm mới so với quy định hiện hành (Thông tư số 40 ban hành 8/8/2003). Được biết, chương trình đào tạo từ xa được thực hiện ở Việt Nam từ năm 1993. Hiện cả nước có 21 trường đại học tiến hành các chương trình đào tạo từ xa. Báo điện tử Giáo dục Việt Nam có cuộc trao đổi với Phó giáo sư Nguyễn Mai Hương – Chủ tịch Hội đồng Trường (Viện Đại học Mở Hà Nội). PV: Rõ ràng, khi mở ra 2 Đại học Mở (tại Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh) là nhằm đáp ứng đào tạo đa ngành, đa lĩnh vực mang tầm cỡ quốc gia và giải quyết nhu cầu học tập của người dân nhưng theo thống kê, tính đến nay, cả nước có 21 trường đại học tiến hành các chương trình đào tạo từ xa. Với tư cách là Chủ tịch Hội đồng trường của Viện Đại học Mở Hà Nội, bà nghĩ sao về vấn đề “sứ mệnh” của các trường đại học hiện nay? Phó giáo sư Nguyễn Mai Hương: Đối với một trường đại học, “sứ mệnh” được xem là kim chỉ nam, định hướng cơ bản cho sự phát triển của nhà trường. Đặc biệt, đó là sự tuyên bố, sự cam kết của nhà trường đối với xã hội và các cơ quan quản lý nhà nước. Viện Đại học Mở Hà Nội từ ngày thành lập cho tới nay luôn trung thành với sứ mệnh “Mở cơ hội học tập cho mọi người với chất lượng tốt, phục vụ nhu cầu học tập đa dạng với nhiều loại hình đào tạo, đa ngành, đa cấp độ, đáp ứng yêu cầu xây dựng đất nước và hội nhập quốc tế”. Trong suốt 24 năm xây dựng và phát triển, Viện Đại học Mở Hà Nội kiên định thực hiện sứ mệnh của mình nhằm phục vụ nhu cầu học tập đa dạng với nhiều hình thức đào tạo khác nhau, trong đó chú trọng phát triển giáo dục từ xa cả về quy mô, chất lượng và công nghệ đào tạo vì một nền giáo dục đại chúng, vì một xã hội học tập, học thường xuyên và học suốt đời. Trong Thông tư 10 về đào tạo từ xa mà Bộ Giáo dục và Đào tạo vừa ban hành, một trong các yêu cầu tối thiểu để thực hiện chương trình đào tạo từ xa (Khoản 2, Điều 3) chỉ rõ: “Việc thực hiện chương trình đào tạo từ xa phải được xác định trong sứ mạng, tầm nhìn, phương hướng, kế hoạch phát triển của cơ sở giáo dục đại học …”. Điều này hoàn toàn hợp lý và tạo điều kiện để đào tạo từ xa phát triển bền vững. PV: Theo quy chế mới được ban hành thì từ 12/6/2017, việc mở các khóa học đào tạo từ xa sẽ không cần sự cho phép của Bộ Giáo dục và Đào tạo như quy định hiện hành. Liệu yêu cầu này có dẫn đến việc các trường mở ồ ạt gây ra tình trạng “loạn 12 sứ quân” không, thưa bà? Phó giáo sư Nguyễn Mai Hương: Theo quy chế mới, mặc dù việc mở các khóa học đào tạo từ xa sẽ không cần sự cho phép của Bộ Giáo dục và Đào tạo như quy định hiện hành nhưng 9 yêu cầu tối thiểu để thực hiện chương trình đào tạo từ xa được quy định trong Điều 3 chính là một “giấy phép” với các điều kiện nghiêm ngặt nhằm đảm bảo chất lượng đào tạo của hình thức học tập này. Do vậy, với việc thực hiện nghiêm túc Thông tư 10 của các cơ sở đào tạo và sự kiểm tra, kiểm soát chặt chẽ của Bộ Giáo dục và Đào tạo thì chắc chắn sẽ không có hiện tượng các trường mở ồ ạt hình thức đào tạo từ xa gây ra tình trạng “loạn 12 sứ quân” như lo lắng của nhiều người. Trái lại, nếu các cơ sở giáo dục đại học thực hiện đầy đủ các điều kiện cần và điều kiện đủ, đúng quy trình để tổ chức đào tạo từ xa thì việc nhiều cơ sở đào tạo tổ chức đào tạo từ xa, đó vừa là thách thức, vừa là cơ hội để các trường cạnh tranh lành mạnh trong việc đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao cho xã hội.

Để có một hệ thống đào tạo từ xa theo yêu cầu gồm:

Chương trình đào tạo từ xa; học liệu đào tạo từ xa; bộ máy tổ chức và quản lý đào tạo từ xa; hệ thống kiểm tra, đánh giá; hệ thống kỹ thuật hỗ trợ thực hiện đào tạo từ xa; đội ngũ giảng viên, cán bộ hỗ trợ học tập, cán bộ quản lý; các văn bản quy định về đào tạo từ xa là không phải đơn giản. Hai Đại học Mở đã có những nghiên cứu, kinh nghiệm và xây dựng Hệ thống đào tạo từ xa qua một thời gian dài trên 20 năm. Do đó, 2 trường Đại học Mở có những nền tảng để phát triển bền vững đào tạo từ xa. PV: Hiện nay, xã hội vẫn chưa có cái nhìn thiện cảm với mô hình đào tạo từ xa vì họ nghi ngại về vấn đề chất lượng. Vậy bà có đề xuất, kiến nghị gì về phương án triển khai hình thức đào tạo đại học từ xa (từ học liệu, thi cử, đánh giá) trong thời gian tới? Phó giáo sư Nguyễn Mai Hương: Mô hình đào tạo từ xa đã được lý luận và thực tiễn chứng minh là một mô hình đào tạo hữu hiệu, là công cụ để thực hiện xã hội học tập và góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, đồng thời rất phù hợp với người học do cách tổ chức mềm dẻo và linh hoạt, hướng tới cá thể hoá hoạt động học tập trong nền giáo dục cho số đông người. Đặc biệt, trong thời đại công nghệ thông tin và truyền thông phát triển nhanh chóng và có tác động lớn đền công nghệ giáo dục hiện đại trong kỷ nguyên cách mạng 4.0, đào tạo từ xa trở thành một xu thế và đang rất phát triển trên thế giới và xứng đáng nhận được sự ghi nhận và thiện cảm của xã hội. Vì vậy, để xã hội không băn khoăn đến chất lượng đào tạo từ xa, các cơ sở đào tạo cần có các giải pháp để chất lượng đào tạo từ xa tiệm cận dần đến chất lượng đào tạo chính quy đang được coi là khá chuẩn mực. Xin trân trọng cảm ơn Phó giáo sư!

Nguồn: Báo điện tử Giáo dục Việt Nam